Khoahocthoidai.vn

Xây dựng nông thôn mới không phải chỉ làm mới hình thức nông thôn

12:09 | 26/06/2016

Xây dựng nông thôn mới không phải chỉ làm mới hình thức nông thôn
KHTĐ - Nhiều xã nông thôn mới (NTM) hiện nay được đầu tư đường, điện, trường, trạm khá quy mô, nhìn bộ mặt nông thôn có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, trả lời phỏng vấn của chúng tôi, bà con ở nông thôn vẫn chưa vui vì đời sống kinh tế nông thôn vẫn chưa có dấu hiệu khá hơn.
Ảnh minh họa

Vẫn là chuyện... “đầu tiên”

Tân Phước (huyện Đồng Phú) là một trong 21 xã được tỉnh Bình Phước chọn thí điểm xây dựng NTM giai đoạn 2011-2015. Theo lộ trình đề ra thì đến cuối năm 2015, Tân Phước phải cán đích 19/19 tiêu chí. Tuy nhiên, đến thời điểm này, xã còn đến 3 tiêu chí rất khó đạt là: điện, trường và đường giao thông.

Theo ông Phạm Trung Tiến - Chủ tịch xã, Tân Phước là xã nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số đông, dân cư thưa thớt, địa bàn rộng lớn nên việc kêu gọi đóng góp để triển khai xây dựng NTM gặp rất nhiều khó khăn. Hiện nay, chỉ mới có 5 ấp có điện, còn lại 3 ấp chưa có điện là ấp Năm Đô, Sắc Xi và Lam Sơn. Những ấp này đều nằm ở vùng sâu, vùng xa, dân cư thưa thớt, điều kiện kinh tế khó khăn, muốn kéo đường điện đến các ấp này phải đầu tư hơn 7,5 tỷ đồng. Đây là con số không hề nhỏ đối với một xã nghèo như Tân Phước.

Xã có  tới 65km đường cần được xây dựng nhưng đến thời điểm này mới chỉ hoàn thành 4 tuyến đường, trong đó có 1 tuyến đường rải nhựa dài 2,7km và 3 tuyến đường bê tông xi măng 2,5km theo cơ chế đặc thù. Trong kế hoạch có 1 tuyến đường huyết mạch thông qua 5 ấp: Cây Điệp, Phước Tiến, Năm Đô, Sắc Xi và Lam Sơn có chiều dài 21km và giáp 2 xã Đồng Tâm và Đồng Tiến nối từ xã Nghĩa Trung và Thống Nhất (huyện Bù Đăng) đến đường ĐT753B (ĐT755 cũ). Nếu tuyến đường này được xây dựng sẽ tạo điều kiện cho nhân dân phát triển kinh tế, các doanh nghiệp sẽ vào đầu tư khai thác mỏ đá trên đồi Năm Đô thuộc ấp Năm Đô. Tuy nhiên, tuyến đường này cần 100% vốn đầu tư của Nhà nước với số tiền lên đến 35 tỷ đồng.

Vì thiếu vốn nên tiêu chí trường học cũng là vấn đề nan giải nhất của xã Tân Phước. Hiện xã tập trung mọi nguồn lực để đầu tư cho trường mầm non và THCS Tân Phước. Theo tính toán, nguồn vốn để đầu tư cho 2 trường này là rất lớn, trong đó trường mầm non 17 tỷ đồng và THCS 21 tỷ đồng. “Nếu không có vốn để đầu tư xây dựng, không biết đến bao giờ Tân Phước mới đạt chuẩn NTM” - ông Tiến nói.

Để hoàn thành tiêu chí giao thông xã Tân Phước phải cần đến một số vốn rất lớn.

Cái áo đã đẹp nhưng cái bụng vẫn đói

Xây dựng NTM là một cuộc cách mạng, một chủ trương đúng đắn khi diện mạo của địa phương đã thay đổi theo hướng tích cực. Người dân vui mừng khi thấy các công trình được đầu tư xây dựng khang trang. Tuy nhiên, nếu muốn có NTM đúng thực chất thì một trong những điều cần quan tâm nhất là lấy mức sống của người dân để làm chuẩn. 

Quan sát các xã điểm xây dựng NTM của tỉnh, không khó khăn để nhận ra rằng, hầu hết các địa phương chỉ tập trung làm đường và xây các công trình. Điều này không có gì sai. Tuy nhiên, các công trình xây dựng chỉ là bộ mặt bên ngoài, chưa phản ánh được mức sống bên trong của người dân. Có thể ví điều này giống như ai đó dồn tiền mua một cái áo thật đẹp để mặc nhưng cái bụng thì vẫn đói meo. Đây là điều lo lắng nhất của lãnh đạo các xã và bà con ở địa phương.

Muốn nông thôn thật sự mới thì đời sống vật chất của người dân cũng phải mới theo hướng tích cực hơn. Bởi suy cho cùng, mục tiêu bao trùm của xây dựng NTM là phát triển sản xuất, cải thiện đời sống cho người nông dân. “Sau nhiều năm triển khai NTM ở Bình Phước, bộ mặt nông thôn thay đổi nhưng phương thức sản xuất của đại đa số người nông dân vẫn như trước đây. Nghĩa là vẫn canh tác bằng những công cụ thô sơ, hiệu quả kinh tế thấp. Cây trồng, vật nuôi cũng chỉ quanh quẩn cây điều, cao su, tiêu, gà, heo, thỉnh thoảng cũng xuất hiện một vài mô hình mới nhưng hiệu quả không bền vững vì phụ thuộc vào thời tiết, giá cả thị trường” - ông Phan Văn Thường (60 tuổi), ở ấp Cây Điệp, xã Tân Phước, huyện Đồng Phú trăn trở.

Còn ông Nguyễn Sĩ Khán - Chủ tịch xã Tiến Thành, thị xã Đồng Xoài tâm tình: “Đến nay nhiều xã cứ loay hoay trong việc tìm nuôi con gì, trồng cây gì để phù hợp cho nông dân ổn định kinh tế. Sản xuất nông nghiệp ở địa phương nhìn chung vẫn còn thiếu quy hoạch, quy mô nhỏ, liên kết lỏng lẻo… Chưa thấy cơ quan, đơn vị nào cấp tỉnh xuống tập huấn, hướng dẫn chỉ cho xã phải trồng cây gì, nuôi con gì, tỉnh hỗ trợ được những gì”.

Ông Nguyễn Minh Tấn, ngụ xã Bù Nho, huyện Phú Riềng cho biết: “Thấy chương trình NTM về được đến xã, chúng tôi cũng mừng lắm khi các công trình điện đường trường trạm được đầu tư xây dựng khang trang, từ đó bộ mặt nông thôn được thay đổi. Tuy nhiên, thu nhập của người dân như tôi vẫn chưa cải thiện được bao nhiêu. Nhiều lúc điều mất giá, mất mùa cũng chẳng biết kêu ai giúp. Vậy thì NTM còn có ý nghĩa gì nữa”.

Một bất cập nữa trong việc thực hiện NTM mới ở Bình Phước là xem nhẹ vấn đề môi trường. Nhiều địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền đến từng hộ dân không được xả thải, bỏ rác đúng nơi quy định nhưng lại chưa quy hoạch được những bãi rác tập trung và thiếu đầu tư phương tiện xử lý. Từ đó, việc kêu gọi giữ vệ sinh môi trường từ người dân trở nên không hiệu quả. Những con sông, ao, hồ, bãi đất trống gần các khu chợ ở nông thôn, các khu đông dân cư sinh sống bị biến thành những bãi rác tự phát gây ô nhiễm môi trường và làm mất vẻ mỹ quan nông thôn.

Điển hình như ở Minh Hưng (huyện Chơn Thành), một xã điểm xây dựng NTM của tỉnh giai đoạn 2011-2015, các cấp chính quyền đặt mục tiêu năm 2016 đạt xã NTM nhưng đến nay, vẫn tồn tại một bãi rác lớn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Hằng ngày, từ 16-18 giờ, xe chở rác từ các thôn đổ về bốc mùi hôi nồng nặc. Vào mùa mưa, nước từ bãi rác tồn đọng đen kịt, bốc mùi hôi và là nơi sinh sản của ruồi, muỗi. Còn mùa khô, với phương pháp xử lý đốt rác thủ công hằng ngày người dân phải hứng chịu những luồng khói khét, ô nhiễm.

Lý giải vì sao một xã NTM lại để tình trạng này xảy ra, ông Trần Văn Tuyển - Phó chủ tịch UBND xã Minh Hưng thẳng thắn cho biết: “Trong đề án NTM của xã, chúng tôi cũng đã quy hoạch một bãi rác 2ha, cách xa khu dân cư  nhưng kinh phí để bồi thương, giải tỏa, làm đường vào bãi rác cũng lên đến 2 tỷ. Số vốn này vượt quá sự tính toán của chúng tôi. Mong bà con cũng thông cảm cho cái khó này. Trước mắt, trong năm nay sẽ thực hiện đền bù, giải tỏa khoảng 1ha nhưng việc cần làm trước tiên là đầu tư đường vào bãi rác dài khoảng 8km đã”.  

Nỗ lực tìm kiếm, xây dựng vun đắp những giá trị mới cho vùng nông thôn là việc quan trọng, cần thiết. Nhưng trên hết là phải đảm bảo cho nông thôn mới không bị tái cũ là điều hệ trọng nhất. Những việc đã nêu trên là những tồn tại, hạn chế cần sớm khắc phục để góp phần thực hiện tốt lộ trình xây dựng NTM, cũng như bảo đảm tính bền vững của các tiêu chí.

Theo lộ trình đến cuối năm 2016, Bình Phước sẽ phấn đấu có 12 xã điểm đạt chuẩn NTM. Để thực hiện được điều này, tỉnh sẽ cần một nguồn vốn lớn, cụ thể tổng nhu cầu nguồn lực của toàn xã hội để 12 xã về đích (theo đề xuất địa phương) hơn 535 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách tỉnh và Trung ương hơn 338 tỷ đồng, còn lại ngân sách huyện, xã, tín dụng, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư. Tính đến ngày 20/5/2016 đã bố trí ngân sách Trung ương và tỉnh được hơn 70,6 tỷ đồng. Số vốn bố trí thêm cho 12 xã hơn 317 tỷ đồng so với đề xuất của địa phương.

Tuy nhiên, theo Báo cáo của Văn phòng Điều phối Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng NTM tỉnh Bình Phước tại cuộc họp diễn ra ngày 2/6/2016 về thống nhất kế hoạch và các giải pháp để triển khai nhiệm vụ thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới năm 2016, tính đến ngày 31/1/2016 tổng nợ đọng xây dựng cơ bản trong NTM ở các xã là 89,427 tỷ đồng. Hiện vẫn chưa có giải pháp khắc phục triệt để thực trạng này.

In bản tin

Các bài mới:

Các bài cũ hơn: