Khoahocthoidai.vn

Sắc màu thổ cẩm S’tiêng

08:00 | 15/04/2019

Sắc màu thổ cẩm S’tiêng
Như một mặc định từ thủa ông bà, những bàn tay tài hoa, khéo léo của phụ nữ Stiêng bao mùa mưa nắng lại thoan thoát bên khung cửi vào mùa nông nhàn.
Sự dày công của họ đã tạo ra các dòng sản phẩm thổ cẩm đặc trưng của Stiêng – một thành tố cơ bản trong văn hóa vật thể của cộng đồng người Stiêng, đáp ứng nhu cầu cơ bản giữ gìn sức khỏe thích ứng với thời tiết, nhu cầu thẩm mỹ, nhu cầu an toàn trong sinh hoạt, phân biệt giới tính, nghề nghiệp, địa vị xã hội..v.v. tạo nên sự đa dạng văn hóa của tỉnh Bình Phước, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của một tỉnh có thành phố trẻ nhất ở vùng đất miền Đông Nam Bộ đầy tiềm năng. 

Khi những cơm mưa cuối năm tạm thời ngưng nghỉ, mùa nông vụ đã được hoàn tất, những khung dệt đơn sơ, tiện lợi lần nữa được người phụ nữ Stiêng  chọn cho mình một không gian thích hợp để quay chỉ (rui) dệt thổ cẩm (t-aanh). Những sợi chỉ nhiều màu sắc được các bà, các chị quấn vào khung dệt. Sự nhịp nhàng, uyển chuyển khá công phu từ đôi tay của họ dần định hình thành những sản phẩm thổ cẩm đầy sắc màu, bắt mắt. Trong xã hội truyền thống, canh tác nương rẫy là một hoạt động quan trọng trong phát triển kinh tế của các hộ gia đình Stiêng ở Bình Phước. Ngoài gieo trồng cây lúa, các nông sản khác, các hộ gia đình người Stiêng còn trồng xen cây bông vải trên các vạt lúa rẫy. Để có những tấm vải thổ cẩm đẹp, người phụ nữ phải mất khá nhiều công sức, thời gian. Sau khi thu hoạch xong, bông vải được phơi khô, tách hạt, dùng dây bật cho bông nở ra và sạch bụi, sau đó quay thành sợi và được nhuộm bằng màu sắc của các loại vỏ cây trong rừng. Từ khi trang phục Âu, Á chưa xuất hiện trong cộng đồng “Bu” này, sản phẩm thổ cẩm  Stiêng là sản phẩm chủ yếu đáp ứng nhu cầu cơ bản, thiết yếu trong đời sống văn hóa, xã hội, tín ngưỡng, một phần của kinh tế như: làm váy, áo, khố, khăn địu con trẻ, mềm và những tấm vải để choàng, khâm liệm, mua bán, trao đổi…Ngoài ra, sản phẩm thổ cẩm còn là lễ vật đặc biệt của những chàng trai dành cho vị hôn thê của họ trong nghi lễ cưới hỏi, hoặc trong nghi lễ kết nghĩa…

Những họa tiết hoa văn của thổ cẩm Stiêng chứa đựng trong nó giá trị thẩm mỹ, quan niệm, tín ngưỡng, văn hóa…được kế hợp hài hòa, tinh tế nhưng không kém phần mạnh mẽ, đầy quyến rũ, trở thành nguồn cảm hướng vô tận cho các nhà thiết kế mỹ thuật, thời trang ở trong và ngoài nước. Trước sự tác động của các yếu tố mới, nguồn nguyên liệu để tạo chỉ và màu sắc truyền thống dường như không còn nữa, số lượng nghệ nhân dệt thổ cẩm còn lại rất ít, sản phẩn làm ra chủ yếu phục vụ cho gia đình chứ chưa được kết nối ra thị trường. Trong khi thổ cẩm của các dân tộc khác được nhiều người lựa chọn và phối kết hợp cùng với các chất liệu khác tạo nên các dòng sản phẩm đầy cá tính vừa truyền thống nhưng cũng không kém phần hiện đại trong mỹ thuật, nội thất nhà cửa, nội thất ô tô, trang phục trên sàn diễn, trang phục thường ngày, công sở và các phụ kiện như giày dép, túi xách, ví cầm tay, khăn, ra trải gường, khăn trải bàn...

Ngày naysự phát triển làng nghề trên nền tảng nghề truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của người Stiêng. Việc phát huy vai trò của  nghệ nhân dệt thổ cẩm Stiêng trong truyền dạy không chỉ là một những chuỗi hoạt động phát triển sinh kế cho phụ nữ Stiêng mà còn góp phần không nhỏ vào việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, cơ sở phát triển làng nghề trong lộ trình phát triển du lịch cộng đồng tại Bình Phước theo xu hướng hội nhập theo mục tiêu chương trình phát triển nông thôn mới của Nhà nước. 

In bản tin

Các bài mới:

Các bài cũ hơn: