Khoahocthoidai.vn

Một số vấn đề đặt ra đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực và cán bộ nữ tỉnh Bình Phước trong Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

16:52 | 07/10/2019

Một số vấn đề đặt ra đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực và cán bộ nữ tỉnh Bình Phước trong Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư
(KHTĐ) - Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ và tác động rất sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; mở ra kỷ nguyên mới trong sự phát triển của xã hội loài người và tạo ra sự thay đổi đột phá, có tính cách mạng trên tất cả các lĩnh vực; chuyển hóa toàn bộ thế giới thực thành thế giới số với internet vạn vật, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, thực tế ảo, tương tác ảo, điện toán đám mây, dữ liệu lớn big data,... Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tạo sự chuyển đổi mạnh mẽ mô hình kinh tế dựa vào tài nguyên, chi phí lao động thấp sang kinh tế tri thức; làm biến đổi cơ bản hệ thống sản xuất và quản trị xã hội cả về chiều rộng và chiều sâu.

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với những đột phát về khoa học - công nghệ tạo cơ hội cho địa phương, đất nước phát triển nhưng nó cũng đặt ra những thách thức to lớn, đòi hỏi chúng ta phải vượt qua để hội nhập, phát triển và không tụt lại phía sau. Thách thức càng trở nên gay gắt hơn đối với tỉnh Bình Phước - một tỉnh dân tộc, miền núi, biên giới; trình độ dân trí và trình độ khoa học công nghệ còn thấp so với các tỉnh thành miền Đông Nam bộ, cả nước và hiện nay mới đang bước vào giai đoạn đầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Đặc biệt, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tác động rất mạnh mẽ đến cơ cấu và định hướng phát triển nguồn nhân lực tỉnh nhà nói chung và nguồn nhân lực nữ nói riêng. Vấn đề đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng được yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là yêu cầu cấp bách và là thách thức không nhỏ đối với tỉnh Bình Phước trong tình hình hiện nay.

Thực hiện Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 4/5/2017 về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tỉnh Bình Phước và cả nước đang triển khai xây dựng Chính phủ điện tử, đô thị thông minh, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, nông nghiệp thông minh, quản trị thông minh, du lịch thông minh... Với các nhiệm vụ nêu trên, vấn đề phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Cùng với các giải pháp về phát triển hạ tầng, đảm bảo an ninh mạng, cải thiện môi trường kinh doanh; xây dựng chiến lược chuyển đổi số, thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp và hoạt động nghiên cứu khoa học; xây dựng các cơ chế, chính sách về tài chính thì vấn đề đào tạo, phát triển nguồn nhân lực là giải pháp quan trọng được Chính phủ xác định rõ: phát triển “nguồn nhân lực công nghệ thông tin - truyền thông. Thay đổi mạnh mẽ các chính sách, nội dung, phương pháp giáo dục và dạy nghề nhằm tạo ra nguồn nhân lực có khả năng tiếp nhận các xu thế công nghệ sản xuất mới; trong đó cần tập trung đào tạo về khoa học công nghệ; kỹ thuật và toán học (STEM), ngoại ngữ, tin học trong chương trình giáo dục phổ thông; đẩy mạnh tự chủ đại học, dạy nghề; thí điểm quy định về đào tạo nghề, đào tạo Đại học với một số ngành đặc thù. Biến thách thức dân số cùng giá trị dân số vàng thành lợi thế trong hội nhập và phân công lao động quốc tế. Đổi mới đào tạo nghề theo hướng phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi nghề nghiệp có kỹ năng phù hợp, có thể tiếp thu, làm chủ, khai thác, vận hành hiệu quả những tiến bộ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư”,…

Ngày 27/9/2019, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 52-NQ/TW về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Nghị quyết đánh giá “Mức độ chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư của nước ta còn thấp. Thể chế chính sách còn nhiều hạn chế và bất cập. Cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, chưa thực sự là động lực phát triển kinh tế xã hội”.

Sau khi chỉ ra những nguyên nhân khách quan và chủ quan, Nghị quyết xác định 8 nhóm chủ trương, chính sách chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; trong đó có chính sách phát triển nguồn nhân lực với các nhiệm vụ cụ thể về “đổi mới nội dung và chương trình giáo dục đào tạo theo hướng phát triển năng lực tiếp cận, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng với môi trường công nghệ liên tục thay đổi và phát triển; đưa vào chương trình giáo dục phổ thông kỹ năng số và ngoại ngữ tối thiểu. Đổi mới cách dạy và học trên cơ sở áp dụng công nghệ số… khuyến khích các mô hình giáo dục đào tạo trên nền tảng số… Tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách khuyến khích, thu hút, sử dụng nhân tài, nguồn nhân lực chất lượng cao. Phát triển mạnh đào tạo nghề và hỗ trợ đào tạo kỹ năng cho chuyển đổi công việc. Nhà nước có chính sách hỗ trợ người lao động khi tham gia đào tạo lại, đào tạo nâng cao chuyên môn và kỹ năng để chuyển đổi công việc. Hình thành mạng lưới học tập mở của người Việt Nam. Thực hiện theo lộ trình phổ cập kỹ năng số, kỹ năng đảm bảo an toàn, an ninh mạng đạt trình độ cơ bản cho người dân. Đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao nhận thức, xây dựng văn hóa số trong cộng đồng”.

Ở tỉnh Bình Phước, khi triển khai thực hiện Chỉ thị 16/CT-TTg, UBND tỉnh ban hành Công văn số 2178/UBND-TH ngày 03/7/2017 chỉ đạo các sở, ban, ngành, UBND các huyện, thị, thành phố thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm liên quan đến công tác tuyên truyền, tổ chức thực hiện. Trong đó, UBND tỉnh giao cho Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương tham mưu cho UBND tỉnh quy định về ưu tiên đào tạo nghề; nâng cao chất lượng đào tạo trình độ cao đẳng đối với một số ngành nghề phù hợp với đặc thù phát triển của tỉnh; đổi mới công tác giáo dục trong hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo hướng phát triển nguồn nhân lực có trình độ cao, có kỹ năng phù hợp, có thể tiếp thu, làm chủ và khai thác, vận hành hiệu quả những tiến bộ công nghệ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Đối với Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị, tỉnh cũng đang chuẩn bị xây dựng kế hoạch triển khai quán triệt và tổ chức thực hiện.

Với những tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và các chủ trương nêu trên, rõ ràng Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức đối với phát triển nguồn nhân lực nữ và đội ngũ cán bộ nữ. Nhất là trong điều kiện kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn, mặt bằng dân trí, trình độ khoa học công nghệ của tỉnh Bình Phước còn thấp, định kiến giới trong xã hội vẫn còn. Hơn nữa, phụ nữ có đặc thù riêng, khó khăn hơn nam giới trong học tập, công tác, nghiên cứu khoa học, lao động, sản xuất, kinh doanh và tiếp cận thành tựu khoa học công nghệ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Một số vấn đề cấp bách đối với công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và đội ngũ cán bộ nữ ở tỉnh Bình Phước trong Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang được đặt ra, đòi hỏi các cấp, các ngành, các địa phương trong tỉnh phải chung tay giải quyết. Đó là:

Thứ nhất, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa tạo ra những robot, người máy thông minh thay thế người lao động trong nhiều ngành nghề; trong đó có những ngành nghề rất đông lao động nữ tham gia như giáo dục, y tế, ngân hàng, may mặc, giày da, hành chính, văn phòng, dịch vụ,... thậm chí là cả nghề giúp việc trong gia đình. Điều này dẫn đến tình trạng mất việc trong cả lao động phổ thông, lao động kỹ thuật cao. Nếu phụ nữ không thay đổi, thích ứng kịp thời và phù hợp sẽ bị mất việc làm và rơi vào đội quân thất nghiệp, không còn cơ hội đóng góp vào sự nghiệp chung và chăm lo cuộc sống gia đình. Vậy chúng ta phải có giải pháp gì để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ và hạn chế đến mức thấp nhất tỷ lệ lao động nữ bị thất nghiệp do tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư?

Thứ hai, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển vô cùng nhanh chóng của khoa học công nghệ dẫn đến sự ra đời của những ngành nghề mới, sản phẩm mới; ngành nghề cũ mất đi nhanh chóng. Trong khi đó, phụ nữ với đặc điểm riêng gặp nhiều khó khăn hơn nam giới trong khả năng tiếp cận khoa học kỹ thuật, khoa học công nghệ mới, ngành nghề mới. Mặt khác, công nghệ, kỹ thuật ở nhiều nơi vốn được coi là lĩnh vực thế mạnh của nam giới. Phụ nữ tham gia hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật, nghiên cứu khoa học công nghệ chiếm tỷ lệ rất thấp. Đây cũng là một rào cản không nhỏ trong đào tạo, phát triển nguồn nhân lực nữ ở tỉnh Bình Phước trong giai đoạn hiện nay.

Thứ ba, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đòi hỏi công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực nữ phải có những thay đổi rất căn bản, đáp ứng yêu cầu về chuyên môn hóa, tính chuyên nghiệp. Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực nữ hiện nay không chỉ đào tạo về kiến thức khoa học công nghệ mà còn phải quan tâm sâu sắc đến đào tạo kỹ năng mềm, giáo dục tính kỷ luật, tính nhân văn, xây dựng tác phong lao động công nghiệp cho lao động nữ; từng bước giúp cho nguồn nhân lực nữ hình thành tư duy mới, phong cách mới, có năng lực sáng tạo và có khả năng giải quyết các vấn đề nảy sinh trong công tác, lao động, sản xuất, kinh doanh cũng như trong hoạt động lãnh đạo, quản lý.

Thứ tư, vấn đề hướng nghiệp cho học sinh trong thời đại Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục là một thách thức không nhỏ, đòi hỏi cả hệ thống chính trị và ngành giáo dục đào tạo của tỉnh phải vào cuộc rất quyết liệt. Thị trường lao động hiện nay đòi hỏi rất khắt khe. Việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh phổ thông vẫn bị chi phối bởi quan điểm của một bộ phận phụ huynh, của bản thân các em và của một bộ phận trong xã hội cho rằng phải thi vào đại học bằng mọi giá. Mặt khác, sự phối hợp trong công tác hướng nghiệp cũng chưa chặt chẽ, chưa được các tổ chức xã hội và doanh nghiệp quan tâm đúng mức để cùng nhà trường, gia đình hỗ trợ học sinh lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động trong Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Thứ năm, việc nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ nữ trong hệ thống chính trị và đào tạo nghề ở tỉnh Bình Phước trong giai đoạn hiện nay đang còn nhiều vấn đề chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, đòi hỏi có sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành. Ngoài đổi mới nội dung đào tạo, bồi dưỡng theo chương trình khung của Bộ Giáo dục và Đào tạo và các học viện, Trường đại học, nên chăng địa phương cần thường xuyên khảo sát, đánh giá đội ngũ cán bộ nữ và lao động nữ đang yếu ở mặt nào; cần đào tạo, bồi dưỡng ở lĩnh vực nào để bổ sung nội dung cho phù hợp, trúng yêu cầu thực tiễn. Đội ngũ giảng viên Trường Chính trị tỉnh, các trường cao đẳng, trường dạy nghề đã thực sự đáp ứng được yêu cầu về cơ cấu, số lượng, chất lượng chưa? Việc đổi mới phương pháp giảng dạy, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị; đặc biệt là các phòng thí nghiệm, phòng thực hành trong các cơ sở đào tạo đã được quan tâm đúng mức và đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng chưa? Tất cả các vấn đề nêu trên đều cần được Hội thảo tập trung làm rõ và đưa ra các khuyến nghị thiết thực phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của địa phương trong Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Thứ sáu, công tác quy hoạch, đề bạt, bổ nhiệm cán bộ nữ ở tỉnh Bình Phước thời gian qua đã được lãnh đạo tỉnh rất quan tâm. Bản thân chị em nữ cũng nỗ lực phấn đấu, rèn luyện, trưởng thành, tự khẳng định mình trên nhiều lĩnh vực. Tỷ lệ nữ tham gia cấp ủy, hội đồng nhân dân cấp tăng khá cao; đội ngũ nữ trí thức không ngừng phát triển. Tuy nhiên, cán bộ nữ công tác trong hệ thống chính trị giữ cương vị lãnh đạo, quản lý; đặc biệt là trong bộ máy hành chính nhà nước các cấp còn rất thấp. Một số ngành đông lao động nữ chưa có cán bộ lãnh đạo là nữ; cán bộ nữ giữ vị trí lãnh đạo cấp trưởng không nhiều. Nhiều cán bộ nữ, nhất là ở cấp cơ sở và cấp huyện, năng lực tiếp cận Cách mạng công nghiệp lần thứ tư còn rất hạn chế; đặc biệt là trình độ về công nghệ thông tin, ngoại ngữ còn rất yếu là cản trở lớn khi tiếp cận Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Thứ bảy, một trong những đặc thù của tỉnh Bình Phước là lao động nữ ở khu vực nông thôn và lao động nữ người dân tộc thiểu số còn rất nhiều khó khăn, hạn chế khi tiếp cận với tiến bộ khoa học - công nghệ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Lực lượng lao động nữ ở nông thôn hiện nay chiếm 46,69% lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên trong toàn tỉnh. Trong tổng số 590.329 người trong lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên thì có đến 71,21% là ở khu vực nông thôn. Chất lượng lao động nữ ở khu vực nông thôn, đặc biệt là người dân tộc thiểu số so với khu vực thành thị còn một khoảng cách rất xa. Các yếu tố văn hóa, tư duy, lối sống, cách thức lao động sản xuất truyền thống cũng tác động không nhỏ đến khả năng tiếp thu các tiến bộ khoa học - công nghệ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Giải pháp nào để nâng cao chất lượng nhân lực lao động nữ ở khu vực nông thôn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số là câu hỏi đặt ra cần có lời giải đáp.

Khi những vấn đề đặt ra nêu trên được giải quyết, chắc chắn công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực nữ và xây dựng đội ngũ cán bộ nữ tỉnh Bình Phước sẽ đạt kết quả cao; tạo tiền đề, cơ sở vững chắc cho phụ nữ Bình Phước tự tin cống hiến trí tuệ, tài năng; góp phần xây dựng tỉnh nhà ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Chủ tịch Liên hiệp các hội KH&KT tỉnh Bình Phước

In bản tin

Các bài mới:

Các bài cũ hơn: