Khoahocthoidai.vn

Mấy vấn đề cần lưu ý trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

10:00 | 28/12/2017

Mấy vấn đề cần lưu ý trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
Ngày 14/12/2017, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Bình Phước đã tổ chức phản biện xã hội nội dung bản dự thảo Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Bình Phước. Trước đó, dự thảo chính sách này cũng được Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật phản biện với nhiều ý kiến đóng góp của trí thức, nhà khoa học trong và ngoài tỉnh. Về vấn đề bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng khác trên đất khi nhà nước thu hồi đất, chúng tôi nghĩ rằng có một số vấn đề cần đặt ra để cơ quan soạn thảo chính sách và UBND tỉnh xem xét. 
Hội nghị phản biện xã hội Dự thảo quy định về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất do UBMTTQVN tỉnh Bình Phước tổ chức vào ngày 14/12. Ảnh: Đoàn Hùng

1) Quan điểm thu hồi đất đối với các dự án xây dựng công trình công ích và các dự án xây dựng các công trình kinh tế dân sinh

Việc bồi thường hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất hiện nay có hai mục đích khác nhau: một là thu hồi đất để thực hiện các công trình công ích như xây dựng đường xá, trường học, công viên, các công trình công cộng khác; hai là xây dựng các công trình phát triển kinh tế dân sinh như xây dựng các trung tâm thương mại; chung cư; văn phòng cho thuê; các dự án kinh tế khác.

Đối với từng mục đích thu hồi đất, các cơ quan nhà nước cần có cái nhìn rõ ràng, công khai, minh bạch để làm định hướng xây dựng các phương án bồi thường hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất. Đối với công trình công ích xây dựng phương án bồi thường theo các tiêu chí chung của các quy định và nên vận động người dân, các đối tượng bị giải tỏa hy sinh một phần lợi ích riêng để chấp nhận cho các công trình công ích phát triển, ngược lại đối với việc thu hồi đất để xây dựng các công trình kinh tế thì nhà nước cần phải sòng phẳng với người dân, tính toán bồi thường đầy đủ, hỗ trợ đến nơi đến chốn, lúc này nhà nước cần phải cân đối quyền lợi giữa nhà đầu tư và người dân bị giải tỏa đất và quyền lợi phải được nghiêng về người dân chứ không phải chỉ ưu tiên cho nhà đầu tư.

Quan điểm này theo chúng tôi, Thường trực Tỉnh ủy và UBND tỉnh cần có chỉ đạo một cách rõ ràng và nhất quán từ trên xuống dưới để đảm bảo sự thống nhất thực hiện, hạn chế tối đa các biểu hiện cán bộ thực hiện việc đền bù giải tỏa tiếp tay cho nhà đầu tư trục lợi trong quá trình thực thi công vụ.

 2) Các định mức biên độ về tiêu chuẩn kỹ thuật cần được UBND tỉnh quy định rõ ràng để tránh sự lạm dụng và tùy tiện

Việc xây dựng quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Bình Phước được xây dựng trên quan điểm là chỉ xây dựng những nội dung nào mà các văn bản của của Chính phủ và Bộ ngành Trung ương không quy định. Nhưng có những định mức biên độ về tiêu chuẩn kỹ thuật cần được quy định cụ thể, vì các văn bản cấp trên quy định hai mức thấp nhất và cao nhất như thời gian tính khấu hao nhà từ 20 năm đến 50 năm theo quy định tại Phụ lục (1) theo Thông tư số 45/2013/TT-BTC ngày 25 tháng 4 năm 2013 của Bộ Tài chính. Do đó, cần được quy định rõ ràng để tránh sự tùy tiện của các Hội đồng đền bù giải tỏa.

Tiến sĩ - Luật sư Phan Thông Anh - Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bình Phước. Ảnh: Đoàn Hùng

Theo chúng tôi việc trích khấu hao là thực hiện theo các quy định của tài chính nên sẽ có chứng từ số sách hạch toán, theo đó có khấu hao bao nhiêu thì trừ bấy nhiêu và sẽ được tính toán trên các thông số đã đăng ký, còn các đơn vị sự nghiệp, tổ chức xã hội nghề nghiệp không có nguồn thu để hạch toán trích khấu hao thì phải được quy định áp dụng mức cao nhất là 50 năm.

Đó là sự hợp lý trong việc khấu hao cần được UBND tỉnh quy định rõ ràng để các các cơ quan tham mưu tư vấn không lợi dụng vai trò tham mưu tư vấn trục lợi khi xây dựng các định mức bồi thường, hỗ trợ.

3) Cần áp dụng tương tự pháp luật khi áp các định mức xây dựng

Một quan điểm chính thức khác của Sở Tài nguyên - Môi trường tỉnh Bình Phước chính thức được công bố trong buổi phản biện xã hội này như sau: “Không áp dụng cho các hộ gia đình trong việc tính toán khấu hao nhà khi giải tỏa mặt bằng vì Thông tư số 45/2013/TT-BTC ngày 25 tháng 4 năm 2013 của Bộ Tài chính chỉ áp dụng khấu hao cho tổ chức”. Như vậy, câu hỏi đặt ra là việc đề bù giải tỏa các hộ dân trong tất cả các dự án từ trước đến nay Sở Tài nguyên - Môi trường và Hội đồng đền bù giải tỏa đã áp dụng trên cơ sở pháp lý nào? Hay là muốn áp chỉ tiêu, mức nào thì áp. Đây là vấn đề chúng tôi nghĩ UBND tỉnh cần xem xét.

Theo chúng tôi việc khấu hao tài sản của các hộ gia đình khi áp các định mức bồi thường hỗ trợ tài sản đầu tư trên đất cần phải áp dụng pháp luật tương tự theo quy định của Bộ luật dân sự về tính thời gian khấu hao tài sản do các hộ gia đình không có nguồn thu nên cần áp dụng thời gian khấu hao cao nhất là 50 năm để đảm bảo quyền lợi của người dân theo quy định của Bộ Luật dân sự năm 2015.

Tại Điều 6. Áp dụng tương tự pháp luật/BLDS năm 2015 quy định:

1. Trường hợp phát sinh quan hệ thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự mà các bên không có thoả thuận, pháp luật không có quy định và không có tập quán được áp dụng thì áp dụng quy định của pháp luật điều chỉnh quan hệ dân sự tương tự.

2. Trường hợp không thể áp dụng tương tự pháp luật theo quy định tại khoản 1 Điều 6 thì áp dụng các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 của Bộ luật này hoặc án lệ, lẽ công bằng.

Áp dụng pháp luật tương tự là hoạt động giải quyết các vụ việc thực tế cụ thể của các chủ thể có thẩm quyền áp dụng pháp luật khi trong hệ thống pháp luật không có quy phạm pháp luật nào trực tiếp điều chỉnh vụ việc đó.

Các hình thức áp dụng pháp luật tương tự

Áp dụng tương tự quy phạm pháp luật là hoạt động giải quyết các vụ việc thực tế cụ thể của các chủ thể có thẩm quyền áp dụng pháp luật dựa trên cơ sở quy phạm pháp luật điều chỉnh vụ việc khác có nội dung tương tự như vậy và dựa trên cơ sở các nguyên tắc chung của pháp luật và ý thức pháp luật.

4) Cần xác định rõ các tiêu chí bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng khác trên đất khi nhà nước thu hồi đất

Phụ lục số 1 của Thông tư số 45/2013/TT-BTC ngày 25 tháng 4 năm 2013
(Thời gian trích khấu hao tối thiểu và tối đa/năm)​

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng quy định các định mức khấu hao tài sản khi tính trích khấu hao để tính giá trị bồi thường giá trị đầu tư còn lại trên đất. Nhưng Sở Tài nguyên - Môi trường tỉnh Bình Phước không đưa vào làm căn cứ để ban hành quy định bồi thường hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Bình Phước là điều không thể chấp nhận được. Theo chúng tôi, UBND tỉnh cần xem xét đưa vào làm căn cứ để ban hành quy định trên để có căn cứ tổ chức thực hiện.

Quy định về bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng khác trên đất khi nhà nước thu hồi đất cần quy định cụ thể hơn về thời gian khấu hao theo các tiêu chí sau:

(i) Đối với các đơn vị có trích khấu hao thì theo số khấu hao đã đăng ký trích khấu hao với cơ quan quản lý tài chính để xây dựng phương án bồi thường.

(ii) Đối với các đơn vị không có trích khấu hao thì áp theo khung thời gian cao nhất trong bảng biểu quy định của Bộ Tài chính.

Về giá bồi thường điện thoại, điện kế và đồng hồ nước và bồi thường, hỗ trợ cây cảnh cần tính toán theo giá thị trường thực tế đủ chi phí để các hộ dân lắp đặt, trồng lại khi giải tỏa mặt bằng.

Bốn nội dung trên là một phần rất quan trọng trong việc góp phần xây dựng các căn cứ pháp lý ngày càng rõ ràng, công khai, minh bạch hơn trong việc tính giá trị bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng khác trên đất khi nhà nước thu hồi đất.

In bản tin

Các bài cũ hơn: